Mag een melkveehouder grond meetellen voor de gebruiksnorm dierlijke meststoffen als de eigenaar er zijn paarden weidt? De Rechtbank Midden-Nederland liet vijf percelen buiten de berekening van de gebruiksruimte. De melkveehouder had afspraken gemaakt over het maaien en bemesten van het grasland, maar had volgens de rechtbank onvoldoende zeggenschap over het gebruik van de percelen. Het beroep tegen de mestboete van € 23.043 was ongegrond. De uitspraak laat zien waarom de afspraken over het gebruik van grond ertoe doen. Tegelijk roept de motivering een vraag op over 15 mei, de wettelijke peildatum.

De boete volgde op een controle over 2023. De minister stelde vast dat het bedrijf de gebruiksnorm dierlijke meststoffen met 5.866 kilogram stikstof had overschreden. De melkveehouder vond dat vijf percelen ten onrechte buiten de berekening waren gelaten en wees op de grondgebruikersverklaringen. Die gaven het bedrijf toestemming om de percelen te gebruiken en als landbouwgrond op te geven. De verklaringen maakten echter niet duidelijk voor welke perioden het gebruiksrecht gold en wie bepaalde welke werkzaamheden op de grond konden plaatsvinden.

De rechtbank keek daarom ook naar de uitvoering van de afspraken. Op drie percelen maakte de eigenaar op verzoek van de melkveehouder ruimte voor het graslandbeheer. Op een vierde perceel werd het beheer afgestemd met de eigenaar vanwege de paarden die er liepen. Op het vijfde perceel bepaalde de eigenaar zelf wanneer hij zijn paarden liet grazen. Volgens de rechtbank had de melkveehouder onvoldoende beslissingsruimte. Voor de feitelijke beschikkingsmacht gaat het erom of de ondernemer het teeltplan en het bemestingsplan op elkaar kan afstemmen én die plannen in de praktijk kan uitvoeren. Paarden van een derde op het perceel sluiten dat op zichzelf niet uit. Het gaat om de zeggenschap die de ondernemer bij dat medegebruik heeft.

Minder overtuigend is de overweging dat de situatie op 15 mei 2023 niet relevant was omdat de opgave het hele jaar betreft. Artikel 22 van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet bepaalt juist dat voor de gebruiksnorm dierlijke meststoffen de oppervlakte meetelt die op 15 mei tot het bedrijf behoort. Het mestgebruik wordt over het kalenderjaar beoordeeld. Voor de oppervlakte waarmee wordt gerekend, geldt de peildatum. Afspraken en werkzaamheden vóór en ná 15 mei kunnen helpen vaststellen wie op die datum de feitelijke beschikkingsmacht had. De uitkomst had dezelfde kunnen zijn, maar de rechtbank had moeten uitleggen wat de afspraken en het feitelijke gebruik betekenden voor de zeggenschap op 15 mei.

Wie grond van een ander wil meetellen, doet er goed aan per perceel vast te leggen vanaf wanneer het gebruiksrecht geldt, wie beslist over beweiding, maaien en bemesten en welke afspraken gelden bij medegebruik. Bewaar ook stukken die laten zien hoe die afspraken rond 15 mei in de praktijk zijn uitgevoerd, zoals correspondentie over de planning of werkbonnen van de loonwerker. Bij een controle kunnen die stukken onderbouwen welke zeggenschap het bedrijf op de peildatum had.

KLik hier om de volledige uitspraak te lezen,  let in het bijzonder op rechtsoverweging  3.7–3.11.